Artikel
Geschreven door mr. Marion Bout, IAPP FIP
Posted on 30/05/2017

Gezocht: alleen al in Nederland 5.000 privacy professionals

59 keer gelezen

De exponentiële toename van data heeft een enorme impact op onze economie, sociale verhoudingen en arbeidsmarkt. Maar die veranderingen zijn niet noodzakelijk negatief. Of zoals CEO van de International Association of Privacy Professionals (IAPP), Trevor Hughes, het stelt: ‘Privacy is not dead, it’s hiring’. Laten we voorbij het huidige doemdenken kijken en durven vertrouwen in een nieuwe, toekomstige balans.

Vorige week verzamelden ruim 100 privacy professionals uit heel Nederland zich te EY Amsterdam voor The changing face of privacy, een KnowledgeNet-event van de IAPP, wereldwijd de grootste internationale community van privacy professionals. Het was een overdonderend succes. Niet alleen omwille van de overvolle zaal, maar ook omwille van onze bijzondere gasten. Naast Jeroen Terstegge, een van Nederlands meest vooraanstaande privacy-juristen en partner bij Privacy Management Partners, hield ook international CEO en President van de IAPP, Trevor Hughes, een sterk betoog voor een andere kijk op data en privacy.

De wachtlijst en enthousiaste reacties bewezen eens te meer hoe sterk het thema leeft in Nederland. Onze economie digitaliseert razendsnel. De golf aan data die daarmee gepaard gaat, zet bedrijven en officiële instanties voor uitdagingen. Hoe moeten we omgaan met de groeiende berg aan persoonlijke gegevens die consumenten ons toevertrouwen? Ondertussen komt ook de inwerkingtreding van de strenge Europese privacywet (Algemene Verordening Gegevensbescherming / AVG / GDPR) steeds dichterbij. Maar de boodschap die maandag nazinderde was het vertrouwen dat er, net als in de afgelopen decennia, wederom een nieuwe maatschappelijke balans gevonden zal worden.

Complexer eigendomsrecht

‘Privacy is slechts één aspect van het data-verhaal’, benadrukte Jeroen Terstegge. ‘De explosieve toename van gegevens heeft een diepgaande impact op businessmodellen en economie, maar ook op de gezondheidszorg, arbeidsmarkt en wetgeving.’

Neem het eigendomsrecht. Dat was tot enkele jaren geleden heel eenduidig. Koop je een stoel, dan is die stoel van jou. Je mag de stoel gebruiken, maar ook schilderen of zelfs verbranden. Eigendom is het meest absolute recht dat je kunt hebben. De data-economie creëert echter een verspreid, complexer eigendomsrecht. Denk bijvoorbeeld aan een iPhone. Koop je een iPhone, dan is die van jou. Maar je hebt wel het besturingssysteem en applicaties nodig om de smartphone te gebruiken. Wat als Apple om bepaalde redenen beslist om je de toegang tot haar platform te ontzeggen? Dan is jouw smartphone ineens niets meer waard. Je bezit wat plastic en ijzerdeeltjes, verder niets. En van wie zijn de persoonlijke gegevens die Apple via jouw iPhone verzamelt? Hoe giet je dat eigendomsrecht in een regelgeving wanneer wetten stoppen aan de landsgrenzen, maar de verspreiding van jouw data niet?

Vierde industriële revolutie

We staan aan de vooravond van een nieuwe economische fase, waarin grenzen tussen de fysieke en digitale wereld vervagen. Data vormen de motor van die vierde industriële evolutie. Slimme apparaten verzamelen steeds meer gegevens, die nieuwe innovaties voeden. Innovaties als e-health, smart warehouses, zelfrijdende auto’s, robots,… Deze ontwikkelingen leiden echter op hun beurt tot weer nieuwe businessmodellen en een andere arbeidsmarkt.

En last but not least: ook machtsverhoudingen verschuiven. In een wereld die draait op en rond data, hebben niet de naties of internationale organisaties, maar bedrijven als Amazon, Google, Über en Airbnb de touwtjes in handen. Zij weten wat we zoeken, hoe en wanneer we ons verplaatsen, waar we naar verlangen. Dat geeft hen een enorme kennis, macht en voorsprong op nieuwe bedrijven die de markt betreden.

Privacy als facilitator

Diepgaande veranderingen leiden vaak tot een angstreflex. Doemberichten in de media over datalekken en verdwijnende privacy werken die paniek in de hand. Maar verandering is niet noodzakelijk negatief.

‘Enkele decennia geleden, bij de uitvinding van de draagbare camera, verklaarden media al dat privacy verleden tijd was. Maar vandaag hebben we allemaal een camera op onze telefoon en kijk: privacy is helemaal niet dood. We nemen niet de hele tijd foto’s van elkaar op het werk of in de trein. We voelen zelf aan dat dat niet past’, aldus Hughes. ‘Privacy is niet verdwenen, het is geëvolueerd. We hebben nieuwe waarden en normen ontwikkeld, waarden die passen bij de nieuwe technologie.’ En dat is precies de uitdaging waar we ook de komende jaren voor staan. ‘Privacy gaat niet verdwijnen, maar evolueren tot een actueel normenkader. Privacy wordt de facilitator van de nieuwe economie.’

Samen het debat aangaan

Het is geen éénrichtingsverkeer. Alle betrokkenen - zowel de wetgever, bedrijven als de gebruikers - zijn zoekende als het gaat om dataprotectie. Waar ligt de nieuwe balans? Zo worstelt Facebook al jaren met zijn gebruiksvoorwaarden en heeft deze onlangs weer aangepast. Alle spelers zijn zoekende, maar als we samen het debat aangaan, komen we er wel uit. De gebruikers hebben ondertussen ook een gewijzigd referentiekader. Kijk naar Cookies. Tien jaar geleden vonden we het beangstigend dat ons online gedrag werd gevolgd voor advertentiedoeleinden, maar vandaag vinden we het al normaal dat, wanneer we online een product hebben gekocht, we vervolgens op de volgende website die we bezoeken een op de aankoop gerichte reclame voorbij zien komen. We vinden het hoogstens wat vervelend en ongemakkelijk, maar we vinden het inmiddels wel normaal.

Nieuwe banen

‘Data maken de arbeidsmarkt niet kapot, ze veranderen vraag en aanbod’, zegt Hughes. ‘Zo hebben bedrijven en overheden in toenemende mate behoefte aan privacy professionals zoals Data Protection Officers (DPO’s), Compliance Officers, Security Officers, FG’s… Europese bedrijven zullen, alleen al voor het compliant worden met de aankomende Europese wetgeving, een beroep moeten doen op 28.000 privacy professionals.’ Dat is alleen al voor het bedrijfsleven. Tellen we daar de overheden bij op, dan zal Europa de komende jaren ruim 60.000 privacy professionals aanwerven. Om jullie een idee te geven: dat betekent dat we in Nederland alleen al op zoeken moeten naar 5.000 privacy professionals, zo verwacht Privacy Management Partners.

Deze privacy professionals vormen de sleutelfiguren in de transitie naar een nieuwe economie en nieuwe invulling van privacy. Idealiter zijn ze het schaap met vijf poten. Ze zijn juridisch onderlegd, maar dat is maar één aspect van hun functie. Ze maken theoretische regelgeving toepasbaar op de werkvloer. Ze begrijpen de IT-evoluties en grote impact ervan op de maatschappij. Ze denken na over ethiek en gaan het debat niet uit de weg en dragen daarmee actief bij aan een nieuw normenkader.

Privacy is niet dood, het is meer dan ooit in evolutie. Voor wie dat inziet en ermee aan de slag durft te gaan, liggen de kansen voor het grijpen.